Bilanço Kurgusu

YÖNETİMİN ÇÖZÜM BEKLENTİLERİNİ ÖNGÖRÜN:

  • Doğruluk ve tutarlılığın ölçüsü olan “dönem karı”, gelecek aylara ait GELİR TABLOSU ve BİLANÇO’DA birbirine eşit midir?
  • Eşitliğin tutarlılığı sağlamasına rağmen, sonuçlar anlamlı ve kabul edilebilir ölçülerde midir?
  • Sonuçlar kabul edilebilir ölçüleri aşıyor ise, kapasite kısıtı ile uyumlu mudur?
  • Kapasite kısıtını aşarak öngörülen hedeflere ulaşmak için ne kadar ek kaynağa ihtiyaç vardır?
  • İhtiyaç duyulan ek kaynak maliyetine katlanılmalı mıdır
  • Özvarlık karlılığını artırmak için ne kadar borçlanılmalıdır

 

DİNAMİK KARARLARI OLUŞTURACAK BİLANÇO PARAMETRELERİNİ BELİRLEYİN:

Parametrik bilanço kurgusu, diğer bütün süreçleri tek bir zincirin halkası haline dönüştürerek uçtan uca tutarlı kılar.

Süreçler arasında tutarsızlıklara neden olan çelişkiler, eksiklikler ve hatalar kullanıcı tarafından tamamen giderilene kadar bilançonun çalışması, bilinçli olarak, durdurulur. Bu durdurma, otomatik olarak hatasız bilanço düzenlenmesini sağlar.

Tutarsızlıklar giderildikten sonra, eşzamanlı olarak düzenlenen BİLANÇO, GELİR ve NAKİT AKIM TABLOLARI doğru ve tutarlı sonuçlar verir. Bu bağlamda BİLANÇO, iş süreçlerini uçtan uca birbirine kenetleyerek, tam bütünleşik (entegre) ve (holistik) bir sisteme dönüştürür.

BİLANÇOYU değiştirecek olan her karar, bu bütünleşme sayesinde otomatik olarak nakit akımını da değiştirerek, nakit akımı değişimlerinin verilecek kararlara ne kadar duyarlı olduğunu ölçer.

Şirket değerini artıran kararların nakit akım akımlarından beslenmesi nedeniyle, şirketin dinamosu olan Dinamik Nakit Akımı kavram ve kurgusu, BİLANÇO’NUN vazgeçilemez varlık nedeni ve en temel ana ögesidir.

DİNAMİK NAKİT AKIMI KAVRAMI VE YAPISI:

Dinamik Nakit Akımı kavramı, para konusunda bilinenleri, farklı bir yaklaşımla, yeniden tanımlar.

Para=Nakit esasından hareketle, üçüncü şahıslardan alınan veya üçüncü şahıslara verilen çekler ve senetler “ödeme sözü” varsayıldığından, tahsilat ve ödeme aracı olarak kabul edilmez.

Banka hesabının bakiyesi,  gün içindeki tüm giriş ve çıkışların nihai sonucu olduğundan. bakiyenin ne  kadarının şirketin kazandığı para veya ödediği sermaye, ne kadarının başkasının verdiği borç parası olduğu bilinmez.

Kazanılan para ile başkasının verdiği borç parasını ayrıştırmak için, para hareketlerinin üç ana havuza aktığı canlandırılır. Her havuzun sadece kendine akan parayı kabul ettiği ve diğer havuzlarla hiçbir ilşkisi olmadığı varsayılır. Ertesi güne devreden banka hesabının bakiyesi, her gün dolup boşalan bir havuzun gün sonunda dibinde kalan suya benzetilir.

Canlandırmayı  daha da somutlaştırmak amacıyla havuzlar, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları’na (UFRS) göre anılır:

  1. I. Faaliyet Paraları Havuzu……………….Faaliyet Nakti (Operating Cash)
  2. II. Yatırım Paraları Havuzu……………….Yatırım Nakti (Investment Cash)
  3. III. Finansman Paraları Havuzu……………….Finansman Nakti (Financing Cash)

Bu diziliş aynı zamanda, işlerin zaman içinde büyümesine  paralel giden nakit akışının evrilişini de gösterir: Önce, olağan faaliyetler sonucunda şirket Faaliyet Nakti yaratır. İşler belli bir olgunluğa eriştikten sonra büyümek amacıyla yatırımlar gündeme gelir.

Faaliyet Nakti ve Yatırım Nakti ara toplamı ise, borç ve sermaye işlemleri gerçekleşmeden önce, şirketimizin Finansman Öncesi Nakit durumunu  gösterir. Bu ara toplam artı veya eksi olabilir.

Finansman Nakti ise, sözkonusu ara toplamın artı ve eksi olmasına göre iki farklı bileşene dönüşür:

  1. Eksi (-) Ara Toplam = Nakit Açığı.Şu üç etmen nedeniyle para harcamalara yetmez:
  2. Faaliyetlerden doğan nakit girişleri (tahsilat), faaliyetlerin sürdürülebilmesi için zorunlu nakit çıkışlarını (faaliyet ödemeleri) karşılamaz.
  3. Yatırımlara ayrılan para, yatırım tutarını aşabilir.
  4. Yukarda sayılan her iki etmen aynı zamanda ortaya çıkar.
  5. Artı (+) Ara Toplam = Nakit Fazlası.Hiç yatırım yapılmaz veya para yatırımlara da yeter. Yatırım yaptıktan sonra hala para  kalırsa elideki parayla
  6. Borç geri ödenir (borç itfa)
  7. Kar payı (temettü) dağıtılır.
  8. Nakit işlemi gören menkul kıymetlere yatırılır.
  9. Hiç bir şey yapılmadan para bankada bekletilir.
  10. Yukardakilerin hepsi veya bir kısmı birlikte yapılır.

İşletmenin bütün bu nakit akışları sırayla peş peşe değil eşzamanlı ve karışık olur. Paralar “havuzlar” a göre etiketlenmez, sadece günlük banka bakiyesi izlenir.
 

I. FAALİYET PARALARI HAVUZU FAALİYET NAKTİ (OPERATING CASH) İŞLEMLERİNİN ETİKETLENMESİ

I. Faaliyet Nakti işlemleri sonucu, İşletme Nakti olarak etiketlenen nakit durumu ortaya çıkar.

I.1 Faaliyet Nakit Girişleri (Tahsilat), artı (+)…………………
I.2 Faaliyet Nakit Çıkışları (Ödeme), eksi (-)………………..

I.3 Eşittir (=) İşletme Nakti, (artı (+) veya eksi (-))………….

I.1 Faaliyet Nakti, Nakit Girişleri Ögelerinin Tanımları, artı (+):

I.1.1  Satışlardan Nakit Girişi (Tahsilat):
İşletmenin yaşaması satış yapmasına bağlı olduğundan yapılacak satışlardan nakit girişleri Faaliyet Nakti’nin başatıdır. Mal (Emtea) satışların, üretilen ürün satışlarından ve hizmet satışlarından yapılacak tahsilatlar sonuç olarak, satış faaliyetlerinden elde edilecek nakit girişleridir. Bu başlık altında yurtiçi satışlar, ihracat vb. farklı satış veya gelir tanımları da yer alır.

I.1.2 Devreden Alacaklardan Nakit Girişi (Tahsilat):
Bu kalem satış vadesi 30 günü aşarsa oluşur. Vadesi 30 günden kısa olan satışlardan yapılacak tahsilat, aynı ayın içine isabet edeceğinden, bir sonraki aya alacak devretmez. Benzer mantıkla, Aralık ayında yapılacak satışların tahsilatı da ertesi yıla sarkar. Bu kalemin hacmini, Aralık satışı kampanyalarının parametreleri belirler.

I.2   Faaliyet Nakit Çıkışları şöyle ayrıştırılır (Ödeme):

I.2.1 Tedarikçilere Nakit Çıkışları (Ödeme):
Satıştan önce tedarik edilecek gereken mal ve hizmetlere yapılacak ödemelerdir. Bu başlık altında yurtiçi ödemeleri, ithalat ödemeleri, hizmet ödemeleri vb. farklı tanımlar da yer alır.

I.2.2 Çalışanlara Nakit Çıkışları (Ödeme):
İşletme faaliyetinin sürdürebilmesi için çalışanlara yapılacak ücret ve benzeri ödemelerdir. Bu ödemeler, devlet adına çalışanlardan kesilen SGK kesintilerini, işveren payını, ve çalışanların muhtasar beyanname ile devlete aktarılacak vergi kesintilerini de kapsar.

I.2.3  Devlete Nakit Çıkışları, Vergiler,(Ödeme):
Katma Değer Vergisi (KDV) için genellikle her ay yapılacak nakit çıkışları ile, kar tahakkuk ederse ödenecek kurumlar ve gelir vergisi taksitleri ve diğer vergiler bu başlık altında yer alır. Çalışanlar adına devlete ödenenler de gerçek anlamda vergidir, ancak bu verginin mükellefi gerçekte çalışan olduğundan ve şirket bu verginin ödenmesine sadece aracılık edeceğinden Çalışanlara Nakit Çıkışı altında gösterilir.

I.3 İşletme Nakti = (Faaliyet Nakit Girişleri – Faaliyet Nakit Çıkışları)

İşe başladıktan makul bir süre sonra İşletme Nakti’nin artıya (+) geçmesi ve genellikle artı (+) olarak sürmesi beklenir. İşletme Nakti + olarak görünüyorsa faaliyetlerin yaratacağı nakit kullanılarak, yatırım veya finansman ödemeleri, şirketin kendi kaynaklarından riske girmeksizin yapılacaktır.

Özvarlık karlılığını artırmak amacıyla borçlanarak kaldıraç etkisinden yararlanılması, bu bağlamda konu dışıdır.

Ancak bundan çok daha önemlisi, Faaliyet Karı ile İşletme Nakti arasındaki çarpıcı ilişkinin analiz edilerek, şirketin sürdürülebilirliğine ömür biçileceğidir. Bu çarpıcı ilişkinin ne denli önemli olacağı aşağıda irdelenmiştir:

A. Faaliyet Karı artı(+), İşletme Nakti artı (+)

Faaliyet karı nakit olarak bankada birikecektir. Şirket, hem kar edecek hem de “para kazanacaktır.” Böylesine ideal bir durumda borçlanmadan yatırım yapılıcak veya borç varsa geri ödenecektir (borç itfası).

B. Faaliyet Karı artı (+), İşletme Nakti eksi (-)

Kar edilecek ancak “para kazanılmayacaktır”. Bu durumda tedarikçilere zamanında ödeme yapılamayacak, KDV yi aksatmamak için ücretler ileriye kaydırılacak, kısmi ödemelerle gün geçiştirilecektir. Sıkıntı krize dönmesin diye ortaklardan “geçici bir süre için” borç istenecek, bu para yetmezse krediye başvurulacaktır. Ortaklardan alınan “geçici para”nın iadesi, vergi ödemeleri ve kar edildiği için de, kar payı (temettü) ödemeleri yeni kredilerden karşılanacaktır. Şirketin kredi limitleri doluysa “bilanço dışı” finansman, sermaye artırımı, kısmi varlık satışı veya kiralanması gündeme gelecektir.

Üstelik, maliyet ve karı neredeyse her hafta başı gösterebilen bir muhasebe varsa, içinde bulunulan nakit sıkıntısını anlamak ve anlatmakta daha da çok zorlanılacaktır. Ancak şu apaçıktır: para, alacaklara ve stoklara sürekli bağlı kalıp bir türlü “çözülemediği”, çözülemediği için de nakte dönüşemeyeceğinden,Faaliyet Karı sadece kağıt üzerinde soyut bir hesap olarak görünecek ve bu hesabın yeterli nakit karşılığı hiç bir zaman bankada birikmeyecektir.

C. FaaIiyet Karı eksi(-), İşletme Nakti (+)

Zararın, kötü gidişatın işareti mi, yoksa geçici bir durum mu olduğu hemen saptanmak istenecektir. Zararın geçici olduğuna karar verilirse, gelecek dönem kara geçileceği beklenecektir. Zararın kötü gidaşatın işareti olduğu anlaşılırsa, iş süreçleri  topyekun analiz edilecek, İşletme Nakti’nin daha ne kadar süre artı (+) devam edeceğini kestirilecek, gereken önlemler gecikmeden devreye sokulurak zarar giderilecektir.

D. Faaliyet Karı eksi (-), İşletme Nakti eksi (-)

Alarm! Para kazanmak bir yana, kar bile edilemeyecektir.  Dayanma süresi sınırlı kalacaktır. Şirket süreki kan kaybederken, yeni kan bulmaya ve kan kaybını önleyici tedaviye başlamak için zamana karşı yarışılacaktır. Her şey için artık çok geç olmadan, şirketi bu haliyle kim alıyorsa, şirket ona satılacak, hatta bedelsiz bile verilecektir. Alıcı çıkmazsa iş durdurulacaktır, çünkü “zararın neresinden dönülse kardır.”

Genel olarak kafa karıştıracak, ancak sezildiği halde tam anlaşılmayacak, kar edildiği halde nakit sıkıntısı çekileceği durumdur, çünkü faaliyetin nakit yaratamadığı gerçeği, “kar perdesi” arkasına gizlenecek, gizlendiği için de farkına varılmayacaktır.  Nakit kısırlığı   “saatli bomba”ya benzeyecek.  Sürekli kar odaklı karar verildiği için, “saatli bomba” boş yere GELİR TABLOSU’NDA aranacaktır. Halbuki ipuçları, BİLANÇO’DA yer alan  işletme sermayesi kalemlerinde saklı olacaktır.
 
II. YATIRIM PARALARI HAVUZU YATIRIM NAKTİ (INVESTMENT CASH) İŞLEMLERİNİN ETİKETLENMESİ

II. Yatırım Nakti, eşittir (=)………………………………………………………….

II.1  Yatırım Nakti, Nakit Çıkışları, eksi (-)……………….
II.2  Yatırım Nakti, Nakit Girişleri, artı  (+)……………….

II. Yatırım Nakti,  eksi (-) veya artı   (+)…………………………………..

 
II.1   Yatırım Nakti, Nakit Çıkışları Ögelerinin Tanımı, eksi (-):

II.1.1 Mali, Maddi ve Maddi Olmayan Varlıklar (Ödeme):
Satın almak/üretmek/inşa etmek/bir haktan yararlanmak amacıyla, mali, maddi ve maddi olmayan varlık elde etmek amacıyla yapılacak nakit çıkışlarıdır, eksi (-).

II.1.2 Menkul Kıymetler ve İştirakler (ödeme):
Gelir (faiz ve temettü) elde etmek için menkul kıymetlere veya başka şirketlerin sermayesine iştirak etmek amacıyla yapılacak nakit çıkışlarıdır, eksi (-).

II.2.    Yatırım Nakti, Nakit Girişleri, artı (+)

II.2.1 Maddi, Mali ve Maddi Olmayan Varlıklar (Tahsilat):
Bu varlıkların satışından elde edilecek nakit girişleridir, (+).

2.2.2 Menkul Kıymetler ve İştirakler (Tahsilat)
Bu varlıkların satışından elde edilecek nakit girişleridir, (+).

II.2.3 Yatırım kaynaklı Faizler ve Temettüler (Tahsilat):
Yatırım kaynaklı varlıklardan elde edilen  faiz ve temettü tahsilatlarıdır, artı (+).

II. Yatırım Nakti, artı (+) veya eksi(-)
(II.2 Yatırım Nakti, Nakit Girişleri) – (II.1 Yatırım Naktı, Çıkışları) farkıdır.

III. FİNANSMAN PARALARI HAVUZU FİNANSMAN NAKTİ (FINANCING CASH) İŞLEMLERİNİN ETİKETLENMESİ

Finansman Nakti…………………………………………………………..

III.1 Borç Nakti, artı (+) veya eksi (-)…………….

III.2 Özvarlık Nakti, artı (+)…………………………………

III. Finansman Nakti, artı (+) veya eksi (-)………………..

 

III.1 Finansman Nakti Nakit Girişleri Ögelerinin Tanımı, artı (+):

III.1.1.   Borç Nakti, artı(+) veya (-)

III.1.1.1 Yeni Borçlanma (Tahsilat)
Alınan kredilerden ve ihraç edilen borçlanma senetlerinden (tahvil) elde edilecek nakit girişidir, artı(+).

III.1.1.2  Borç Ödeme (İtfa) (Ödeme)
Borç geri ödemeleri (itfa) için yapılacak nakit çıkışlarıdır, eksi (-).

III.1.1.3 Faiz Ödeme (Ödeme)
Kredi ve borç senetlerine ödenecek faizin nakit çıkışıdır, eksi (-)

III.1.1.4 Leasing Ödemesi (Ödeme)
Leasing ödemeleri için yapılacak nakit çıkışlarıdır, eksi (-)

III.2.1    Özvarlık Nakti, artı (+) veya eksi (-)

III.2.1.1 Temettü Dağıtımı Nakit Çıkışı (Ödeme)
Cari yılın ve geçmiş yılların karından yapılacak temettü dağıtımı nakit çıkışlarıdır, (eksi-).
Ortaklara verilen borç (“peşin temettü” olarak yorumlandığından), yapılan nakit çıkışlarıdır, eksi (-).

III.2.2 Sermaye Artışı Nakit Girişi (Tahsilat)
Sermaye artışından elde edilecek nakit girişleridir, artı (+)
Ortaklardan alacağımız borçtan, (“sermaye avansı” olarak yorumlandığından), elde edilen nakit girişleridir, artı (+).

III. Finansman Nakti artı (+) veya eksi (-)

(III.1 Borç Nakti, Nakit Girişi) + (III.2 Özvarlık Nakti, Nakit Girişi) farkıdır, artı (+) veya (-).

 
I. İŞLETME NAKTİ, II. YATIRIM NAKTİ VE III. FİNANSMAN NAKTİ’NE, Dönem Başındaki nakit tutarı da eklenerek, bir sonraki aya devredecek Dönem Sonu nakit tutarı kolaylıkla hesaplanır:

DİNAMİK NAKİT AKIMI BİLEŞENLERİ SONUÇ TABLOSU

  1. İŞLETME NAKTİ, artı (+) veya eksi (-)………………………………………….
  2. YATIRIM NAKTİ, artı (+) veya eksi (-)………………………………………….
  1. Finansman Öncesi Nakit Durumu (1 + 2), artı (+) veya eksi (-)………
  1. FİNANSMAN NAKTİ, artı (+) veya eksi (-)………………………………………..
  1. Dönem İÇİ Nakit Artışı (+) veya Azalışı (-)…………………………………….
  2. Dönem BAŞI Nakit (>0 veya 0)…………………………………………………….
  3. Dönem SONU NAKİT (>0 veya 0)………………………………………………………

Dönem Başı ve Dönem Sonu Naktinin mutlaka sıfır veya pozitif (+) olması gerektiği apaçıktır.

Kapasite kısıtı altında parametrik simülayonlar yaparak:

  • Şirket değerini artırıcı nakit akımı kararlarını bugünden verin.
  • Nakit akımlarının net bugünkü değerini(NPV) azaltan kararlardan kaçının.
  • Şirket değerini optimize eden senaryo parametrelerini faaliyet hedefi olarak saptayıp çalışanlara duyurun.
  • Saptanan hedefleri hesaba katan yeni simülasyonlarla ek kaynak ihtiyacını hesaplayın.
  • Ek kaynak maliyetinin hedef yenilemeyi zorunlu kılıp kılmadığına karar verin.

 

ÖNGÖRÜLERİNİZİ DİNAMİK KARARLARA DÖNÜŞTÜRÜN:

Çelişen hedefleri, dinamik kısıtları hesaba katarak dengeleyin.

Süreçleri, kısıtları, parametreleri  ve hedefleri eksiksiz ve doğru olarak kurgulayın.

Hedef ve kısıtları simüle ederek performans sonuçlarını farklı senaryolar altında sınayın.

Fiyatları, promosyon ve faaliyet hacmini parametrik karar değişkeni olarak kullanın.

Stratejik karlılık hedefiyle uyumlu ve tutarlı müşteri hizmet düzeyini belirleyin.

Analiz ve karar verme süresini,  haftalardan saatlere indirerek zaman kazanın.